Ons denken is vaak gevuld met veel verschillende doelen tegelijk. Gelijk krijgen, controle houden, begrepen worden, jezelf beschermen. Dat is begrijpelijk. Maar wanneer al deze doelen tegelijk actief zijn, raakt het denken verdeeld en ontstaat er innerlijke spanning. Onder al die doelen ligt één beweging die werkelijk rust brengt: het bevrijden van je denken.

Dat vraagt niet dat je iets groots bereikt. Het verschijnt in kleine momenten waarop je bereid bent je eerste oordeel even los te laten en opnieuw te kijken. Wanneer dit je enige doel of functie wordt, verdwijnt veel innerlijke strijd vanzelf.

Full text

Les 65: Mijn enige functie is het bevrijden van mijn denken

In de vorige les hebben we stilgestaan bij wat je functie is: mijn functie is mijn denken te verhelderen door mijn oordeel los te laten en opnieuw te kijken. De les van vandaag voegt daar iets belangrijks aan toe. Ons denken is vaak gevuld met veel verschillende doelen tegelijk.

We willen dat dingen goed gaan.
We willen graag gezien worden.
We willen voorkomen dat er fouten worden gemaakt.

Soms willen we gelijk krijgen,
controle houden of onszelf beschermen.

Dat is begrijpelijk, maar wanneer al deze doelen tegelijk actief zijn, ontstaat er innerlijke spanning. Het ene doel trekt ons deze kant op, het andere een andere kant. Zo raakt het denken verdeeld.

De les van vandaag nodigt uit om iets eenvoudigs te zien: onder al deze doelen ligt één beweging die je werkelijk rust brengt; het bevrijden van mijn denken, die bevrijding vraagt niet dat je iets groots bereikt of de wereld verandert. Ze verschijnt juist in kleine momenten waarop je bereid bent je eerste oordeel even los te laten en opnieuw te kijken. Helder kijken klinkt eenvoudig, maar het kan soms ook spannend voelen.

Wanneer we een oordeel loslaten, laten we namelijk ook even het verhaal los dat we onszelf over een situatie vertellen. Dat verhaal geeft houvast. Het vertelt ons wie er gelijk heeft, wie er fout zit of wat er zou moeten gebeuren. Als dat verhaal even wegvalt, kan er een moment van onzekerheid ontstaan. Het denken verliest zijn vertrouwde positie.

Daarom houden we vaak, meestal onbewust, vast aan andere doelen: gelijk krijgen, controle houden, onszelf beschermen of begrepen worden. Die doelen lijken veiligheid te geven. Toch zijn het juist deze doelen die het denken verdeeld maken en innerlijke spanning veroorzaken.

Een eenvoudig voorbeeld: iemand zegt iets tegen je dat je raakt of irriteert. Vrijwel onmiddellijk verschijnt er een gedachte: dit klopt niet, dit is onredelijk, zo moet je niet tegen mij praten. Dat oordeel geeft een gevoel van houvast, het vertelt je wat er aan de hand is en wie er gelijk heeft.

Maar precies op dat moment verschijnt ook een keuze, je kunt het oordeel volgen en het verhaal verder opbouwen of je kunt even pauzeren en zien: dit is mijn interpretatie van wat er gebeurt. Dat moment kan spannend zijn. Het betekent dat je het vertrouwde verhaal even loslaat zonder meteen een nieuw verhaal klaar te hebben. Toch ontstaat juist daar ruimte.

Misschien zie je ineens iets dat je eerst niet zag.
Misschien begrijp je de ander iets beter.
Misschien merk je dat de situatie minder vaststaat dan je eerst dacht.

Dat is de beweging waar deze les naar verwijst.

Niet dat je alles moet oplossen, maar dat je bereid bent het eerste oordeel even los te laten en opnieuw te kijken. Wanneer dit de enige functie wordt die je probeert te vervullen, het bevrijden van je denken, verdwijnt veel innerlijke strijd vanzelf. Je hoeft niet langer alles tegelijk te willen oplossen, controleren of bewijzen. Je hoeft alleen bereid te zijn om helder te kijken.

Neem vandaag tien tot vijftien minuten om rustig te zitten. Begin door de gedachte langzaam te herhalen: Mijn enige functie is het bevrijden van mijn denken. Sluit daarna je ogen en kijk rustig naar de gedachten die opkomen. Probeer niet alleen gedachten te zoeken die met deze les te maken hebben. Let juist op de gedachten die ermee botsen, dat zijn vaak doelen die je onbewust vasthoudt, zoals:

Ik moet dit oplossen.
Ik moet voorkomen dat dit misgaat.
Ik moet laten zien dat ik gelijk heb.
Ik moet zorgen dat anderen mij begrijpen.

Wanneer zo’n gedachte verschijnt, zeg tegen jezelf: deze gedachte weerhoudt mij ervan mijn denken te bevrijden. Laat de gedachte daarna weer gaan. Na een tijdje worden storende gedachten minder duidelijk. Blijf nog een minuut rustig zitten zonder te zoeken of te forceren. Zeg dan tegen jezelf: in deze leegte kan mijn denken vrij worden. Blijf daarna nog even stil en voel wat er gebeurt wanneer andere doelen naar de achtergrond verdwijnen.

Sluit de oefening af door de gedachte nog één keer te herhalen en stil te staan bij de rust die kan ontstaan wanneer je je denken niet langer hoeft vast te houden. En gedurende de dag herhaal je regelmatig: mijn enige functie is het bevrijden van mijn denken. Ik wil geen andere en ik heb geen andere. Soms met gesloten ogen, soms terwijl je om je heen kijkt. Wat je ziet kan langzaam veranderen wanneer je denken vrijer wordt.

Les 65: Mijn enige functie is het bevrijden van mijn denken.